Αυξημένη προσοχή καλούνται να επιδεικνύουν οι πελάτες τραπεζών απέναντι σε περιστατικά διαδικτυακής απάτης, όπως το phishing, καθώς η επιστροφή χρημάτων σε τέτοιες περιπτώσεις δεν είναι πάντοτε δεδομένη.
Αφορμή για τη συζήτηση αποτέλεσαν οι πρόσφατες προτάσεις του Γενικού Εισαγγελέα του Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, Αθανάσιος Ράντος, σχετικά με υπόθεση ηλεκτρονικής απάτης που εξετάστηκε σε εθνικό δικαστήριο. Η υπόθεση αφορούσε γυναίκα στην Πολωνία που εξαπατήθηκε μέσω παραπλανητικού συνδέσμου ο οποίος μιμούνταν την ιστοσελίδα της τράπεζάς της. Παρά το γεγονός ότι ενημέρωσε άμεσα την τράπεζα, το πιστωτικό ίδρυμα αρνήθηκε να της επιστρέψει τα χρήματα, υποστηρίζοντας ότι είχε επιδείξει βαριά αμέλεια αποκαλύπτοντας τα στοιχεία της.
Στις προτάσεις του, ο Γενικός Εισαγγελέας υπογράμμισε ότι η ευρωπαϊκή νομοθεσία για τις υπηρεσίες πληρωμών προβλέπει την άμεση επιστροφή ποσών που προκύπτουν από μη εγκεκριμένες συναλλαγές, εκτός εάν υπάρχουν βάσιμες ενδείξεις δόλου από τον ίδιο τον πελάτη.
Στην Κύπρο, το σχετικό νομικό πλαίσιο βασίζεται στην ευρωπαϊκή οδηγία PSD2, η οποία ρυθμίζει τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις των χρηστών υπηρεσιών πληρωμών. Ωστόσο, σε περιπτώσεις όπου ο χρήστης έδωσε ο ίδιος πρόσβαση στον λογαριασμό του ή πραγματοποίησε πληρωμή πιστεύοντας ότι πρόκειται για νόμιμη συναλλαγή, οι τράπεζες ενδέχεται να μην υποχρεούνται να αποζημιώσουν άμεσα τον πελάτη.
Για τον περιορισμό τέτοιων περιστατικών έχουν εισαχθεί πρόσθετα μέτρα ασφαλείας, όπως η διπλή επιβεβαίωση συναλλαγών και ο μηχανισμός VoP, ο οποίος επιβεβαιώνει την ταυτότητα του δικαιούχου πριν από τη μεταφορά χρημάτων. Παράλληλα, η επερχόμενη ευρωπαϊκή νομοθεσία PSD3/PSR αναμένεται να αυξήσει τις υποχρεώσεις των τραπεζών και να ενισχύσει το επίπεδο προστασίας των καταναλωτών από ηλεκτρονικές απάτες.
Η ευρωπαϊκή οδηγία για τα δικαιώματα των καταναλωτών προβλέπει ότι η ευθύνη του πελάτη για μη εγκεκριμένη συναλλαγή περιορίζεται συνήθως έως τα 50 ευρώ, εκτός εάν αποδειχθεί βαριά αμέλεια, ενώ μετά την ενημέρωση της τράπεζας ο πελάτης δεν φέρει ευθύνη για περαιτέρω συναλλαγές.
