Τα απολιθωμένα οστά ενός πέλματος που ανακαλύφθηκαν το 2009 στην Αφάρ της Αιθιοπίας ανήκουν τελικά σε ένα δεύτερο συγγενικό μας είδος, το οποίο ζούσε παράλληλα με τη γνωστή «Λούσι» στην ίδια περιοχή, όπως δείχνει μια νέα μελέτη.
Για πολλά χρόνια επικρατούσε η αντίληψη ότι ο Australopithecus afarensis, το είδος της Λούσι που έζησε πριν από 3,2 εκατομμύρια χρόνια, αποτελούσε τον πρόγονο όλων των ανθρώπινων ειδών.
Σήμερα όμως η εικόνα έχει αλλάξει: το εξελικτικό δέντρο του ανθρώπου αποδεικνύεται πιο περίπλοκο και γεμάτο διακλαδώσεις.
Τα οστά, ηλικίας 3,4 εκατ. ετών, ονομάστηκαν «πέλμα του Μπουρτέλε». «Από την πρώτη στιγμή ήταν σαφές ότι το πόδι αυτό δεν ταίριαζε στο είδος της Λούσι», δηλώνει ο Γιοχάνες Χαϊλέ Σελασιέ, επικεφαλής της μελέτης που δημοσιεύεται στο Nature. Παρά ταύτα, επειδή η ονοματοδοσία βασίζεται κυρίως σε κρανία, σιαγόνες και δόντια, οι επιστήμονες περίμεναν για επιπλέον στοιχεία.
Στην περιοχή είχαν εντοπιστεί και άλλα δόντια, χωρίς όμως να είναι βέβαιο ότι προέρχονταν από το ίδιο στρώμα. Το 2015, η ομάδα ανακοίνωσε την ανακάλυψη του Australopithecus deyiremeda, βάσει σιαγόνων. Νέα ευρήματα –μεταξύ των οποίων η σιαγόνα ενός νηπίου περίπου 4,5 ετών– οδήγησαν τους ερευνητές στο συμπέρασμα ότι το πέλμα του Μπουρτέλε ανήκει σε αυτό το είδος.
Τα στοιχεία υποστηρίζουν ότι ο Australopithecus afarensis δεν ήταν ο μοναδικός ανθρωπινός συγγενής που ζούσε μεταξύ 3,5 και 3,3 εκατομμυρίων ετών πριν.
Το πέλμα του A. deyiremeda εμφανίζει πιο «πρωτόγονα» χαρακτηριστικά από εκείνα της Λούσι. Το είδος μπορούσε να περπατά όρθιο, αλλά διατηρούσε αντιτακτό μεγάλο δάχτυλο –ικανότητα χρήσιμη για σκαρφάλωμα. Στο περπάτημα χρησιμοποιούσε το δεύτερο δάχτυλο για ώθηση, αντίθετα με τη Λούσι και τον σύγχρονο άνθρωπο που βασίζονται στο μεγάλο δάχτυλο. Η διαφορά αυτή δείχνει ότι οι μορφές της διποδικής βάδισης ήταν περισσότερες από μία.
Χημικές αναλύσεις στα απολιθωμένα δόντια δείχνουν ότι ο A. deyiremeda έτρωγε φύλλα και καρπούς θάμνων και δέντρων, ενώ ο A. afarensis είχε πιο ευέλικτη διατροφή που συμπεριελάμβανε αγρωστώδη.
Όπως σημειώνει η Ναόμι Λέβιν του Πανεπιστημίου του Μίσιγκαν, «εκείνη την περίοδο υπήρχαν πολλοί διαφορετικοί τρόποι να είσαι άνθρωπος, και ο καθένας προσέφερε τα δικά του πλεονεκτήματα». Παραμένει άγνωστο αν κάποιο από τα δύο είδη υπήρξε άμεσος πρόγονός μας ή αν αποτελούν εξαφανισμένα ξαδέλφια της εξελικτικής μας πορείας.
