Η τεχνητή νοημοσύνη έχει λειτουργήσει ως κινητήριος δύναμη για την αξιοσημείωτη άνοδο των μετοχών των αμερικανικών τεχνολογικών εταιρειών. Ωστόσο, η συζήτηση περί «φούσκας» γίνεται ολοένα και πιο έντονη, καθώς οι αποτιμήσεις αγγίζουν νέα ύψη. Η πιθανότητα μιας απότομης «διόρθωσης» θεωρείται πλέον σχεδόν δεδομένη.
Αναλυτές προειδοποιούν ότι, εάν η φούσκα πράγματι σκάσει, οι επιπτώσεις δεν θα περιοριστούν στις ΗΠΑ, αλλά θα επηρεάσουν συνολικά την παγκόσμια οικονομία.
Σήματα κινδύνου
Το σημερινό περιβάλλον παρουσιάζει ομοιότητες με εκείνο πριν από την κατάρρευση της αγοράς ακινήτων το 2007–2009 λόγω των επισφαλών ενυπόθηκων δανείων. Προειδοποιήσεις ακούγονται από τραπεζίτες, διεθνείς οργανισμούς αλλά και επενδυτές που παλιότερα πόνταραν ενάντια στην αγορά, όπως υπενθυμίζει ο Economist.
Το πρώτο σοκ ήρθε με τη συνεχή εβδομαδιαία πτώση του Nasdaq. Παράλληλα, ο κυκλικά προσαρμοσμένος δείκτης τιμής-κερδών του S&P 500 έχει σκαρφαλώσει σε επίπεδα που παρατηρήθηκαν τελευταία φορά στη φούσκα των dotcom, με τις «Magnificent Seven» εταιρείες να οδηγούν την άνοδο.
Οι επενδυτές στοιχηματίζουν ότι οι τεράστιες επενδύσεις στην AI θα αποδώσουν. Ωστόσο, τα οικονομικά μεγέθη είναι ακραία: η JPMorgan Chase υπολογίζει ότι οι εταιρείες πρέπει να αποκομίζουν 650 δισ. δολάρια ετησίως από την τεχνητή νοημοσύνη έως το 2030 ώστε να επιτύχουν απόδοση 10% — ποσό που αντιστοιχεί σε πάνω από 400 δολάρια από κάθε χρήστη iPhone.
Η ιστορία έχει δείξει ότι οι υπερβολικές προσδοκίες για νέες τεχνολογίες συχνά ανατρέπονται στην αρχή, ακόμη κι αν αργότερα αυτές μεταμορφώσουν την παγκόσμια οικονομία.
Ο κίνδυνος ύφεσης
Ενώ η αγορά φαίνεται να αποδέχεται πως η φούσκα των τεχνολογικών μετοχών κάποια στιγμή θα εκραγεί, λίγοι αναλογίζονται τις επιπτώσεις. Και παρότι οι πιθανότητες μιας κρίσης όπως αυτή του 2008 είναι περιορισμένες, οι κίνδυνοι παραμένουν σημαντικοί.
Σε αντίθεση με την προηγούμενη κρίση, η τρέχουσα άνοδος βασίζεται σε μετοχές και όχι σε χρέος. Όσο συνεχίζεται το ράλι, τόσο μειώνεται η διαφάνεια. Μια απότομη κατάρρευση θα μπορούσε να ωθήσει την παγκόσμια οικονομία σε ύφεση.
Ο πυρήνας του προβλήματος είναι ο Αμερικανός καταναλωτής. Οι μετοχές αποτελούν το 21% του πλούτου των νοικοκυριών, ενώ σχεδόν η μισή αύξηση της περιουσίας τους τον τελευταίο χρόνο προέρχεται από περιουσιακά στοιχεία που συνδέονται με την AI. Καθώς οι πολίτες αισθάνονται πλουσιότεροι, μειώνουν την αποταμίευση.
Ένα κραχ θα ανατρέψει αυτή την κατάσταση. Ο Economist υπολογίζει ότι μια σημαντική πτώση των μετοχών θα μειώσει την καθαρή αξία των νοικοκυριών κατά 8% και τις καταναλωτικές δαπάνες κατά 1,6% του ΑΕΠ — αρκετό για να βυθίσει τις ΗΠΑ σε ύφεση, ιδίως με την ήδη αδύναμη αγορά εργασίας. Αυτό θα μείωνε τις επενδύσεις στην AI, επηρεάζοντας κυρίως τα τσιπ που εισάγονται από την Ταϊβάν.
Οι συνέπειες θα γίνονταν αισθητές διεθνώς: χαμηλή ανάπτυξη στην Ευρώπη, αποπληθωρισμός στην Κίνα, δασμοί που πιέζουν τους εξαγωγείς και απώλειες για ξένους επενδυτές που κατέχουν 18 τρισ. δολάρια σε αμερικανικές μετοχές.
Επιπτώσεις στη νομισματική πολιτική και στη γεωπολιτική
Η Fed μπορεί να μειώσει τα επιτόκια, ενώ άλλες χώρες να απαντήσουν με δημοσιονομική στήριξη. Παρ’ όλα αυτά, μια ύφεση θα αποκαλύψει βαθύτερες αδυναμίες: θα διαβρώσει την ηγετική θέση των ΗΠΑ, θα πιέσει κρατικές οικονομίες και θα ενισχύσει τον προστατευτισμό.
Χωρίς την ώθηση της AI, η αμερικανική οικονομία θα αντιμετώπιζε ήδη πιέσεις από δασμούς, αδύναμα θεσμικά πλαίσια και πολιτική αστάθεια. Ένα νέο πλήγμα θα επιδείνωνε την πτώση του δολαρίου και θα αποδυνάμωνε περαιτέρω την εικόνα των ΗΠΑ.
Σε παγκόσμιο επίπεδο, χώρες με υψηλό χρέος θα βρεθούν σε δύσκολη θέση. Οι κεντρικές τράπεζες θα χρειαστεί να μειώσουν επιτόκια για να περιορίσουν το κόστος εξυπηρέτησης του χρέους, ενώ τα ελλείμματα θα διευρυνθούν λόγω αυξημένων κοινωνικών δαπανών και μειωμένων εσόδων. Σε πιο ευάλωτες οικονομίες, οι φόβοι για τη βιωσιμότητα του χρέους μπορεί να αυξήσουν τις αποδόσεις των ομολόγων, δυσκολεύοντας χώρες όπως η Γαλλία και η Βρετανία να δανειστούν.
Το χτύπημα στο παγκόσμιο εμπόριο
Η πτώση των αμερικανικών δαπανών θα συρρικνώσει το διεθνές εμπόριο. Μπορεί το αμερικανικό εμπορικό έλλειμμα να μειωθεί, αλλά οι υπόλοιπες οικονομίες θα πιεστούν. Το πλεόνασμα της Κίνας στα μεταποιημένα προϊόντα θα αυξηθεί, με Ευρωπαίους και Ασιάτες παραγωγούς να δέχονται έντονο ανταγωνισμό — πιθανώς οδηγώντας σε νέο κύμα προστατευτισμού.
